Okres zimowy to szczególny sprawdzian dla infrastruktury hydrotechnicznej. Niskie temperatury, pojawiające się zjawiska lodowe oraz zmienne warunki hydrologiczne wpływają zarówno na stan techniczny obiektów, jak i na sposób gospodarowania wodą. Dlatego Wody Polskie jako instytucja odpowiedzialna za utrzymanie i eksploatację tej infrastruktury, prowadzą od listopada do marca szereg działań, których celem jest zapewnienie bezpieczeństwa przeciwpowodziowego, ciągłości pracy urządzeń oraz ochrony zasobów wodnych.
Foto: Wody Polskie
Oddziaływanie zjawisk lodowych na infrastrukturę wodną
Niskie temperatury wpływają na urządzenia hydrotechniczne na kilka sposobów. Zamarzanie wody powoduje wzrost jej objętości, co może generować dodatkowe naprężenia w konstrukcjach betonowych i stalowych, szczególnie w miejscach np. spoin. Długotrwałe oddziaływanie mrozu przyspiesza i pogłębia procesy degradacyjne.
Na rzekach i zbiornikach wodnych pojawiają się zjawiska lodowe, takie jak śryż, lód brzegowy, kra lodowa czy pokrywa lodowa. Przemieszczające się masy lodu mogą wpływać na obiekty hydrotechniczne, w tym jazy i śluzy. W szczególności niebezpieczne są zatory lodowe, które mogą powodować gwałtowne spiętrzenia wód i zwiększać ryzyko wystąpienia podtopień.
Utrzymanie zbiorników retencyjnych w okresie zimowym
Zbiorniki wodne pełnią zimą istotną rolę, mimo ograniczonej dynamiki opadów i spowolnionego przepływu wody. Pokrywa śnieżna i lodowa stanowi naturalny magazyn wody, która uwalniana jest w okresie wiosennych roztopów. Dlatego sposób prowadzenia piętrzenia i magazynowania wody w miesiącach zimowych ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo przeciwpowodziowe, a także na przeciwdziałanie suszy.
Wody Polskie prowadzą bieżącą analizę sytuacji hydrologiczno-meteorologicznej, dostosowując poziomy piętrzenia w zbiornikach do aktualnych warunków oraz prognoz. Szczególna uwaga poświęcana jest utrzymaniu rezerwy powodziowej, która umożliwia przejęcie wód pochodzących z roztopów lub nagłych odwilży.
Eksploatacja zapór, jazów i śluz oraz monitoring zjawisk lodowych
Obiekty hydrotechniczne wyposażone w elementy ruchome, takie jak zasuwy, segmenty czy wrota śluzowe, są szczególnie narażone na skutki oblodzenia. Zamarzanie mechanizmów sterujących może ograniczać ich sprawność lub uniemożliwiać bezpieczne manewrowanie urządzeniami. W okresie zimowym pracownicy Wód Polskich prowadzą wzmożony nadzór nad pracą tych obiektów. Obejmuje on regularne uruchamianie mechanizmów oraz bieżące usuwanie oblodzenia w newralgicznych miejscach.
Kluczowym elementem działań prowadzonych przez służby terenowe jest także stały monitoring sytuacji hydrologicznej. To także obserwacje terenowe, analiza danych dostarczanych przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, a także współpraca ze służbami i centrami zarządzania kryzysowego na poziomie wojewódzkim, powiatowym oraz gminnym. Pozwala to na wczesne wykrywanie zagrożeń i możliwość przedwczesnego reagowania.
Źródło: Wody Polskie
