Coraz częstsze ulewy i gwałtowne zjawiska pogodowe sprawiają, że problem wód opadowych staje się jednym z największych wyzwań dla współczesnych miast. W Koszalinie odpowiedzią na to wyzwanie jest projekt „KOSZALIN CHWYTA DESZCZ”, przygotowany przez Miejskie Wodociągi i Kanalizację we współpracy z władzami miasta. Jego celem jest ograniczenie podtopień w śródmieściu oraz stworzenie nowoczesnego systemu retencji, który będzie skuteczny nie tylko dziś, ale również w przyszłości.

Mieszkańcy wskazali problem

Prace nad projektem rozpoczęły się od rozmów z mieszkańcami najbardziej narażonych na zalewanie części centrum miasta. To właśnie ich doświadczenia i zgłaszane problemy stały się punktem wyjścia do przygotowania kompleksowej koncepcji poprawy odwodnienia.

Kolejnym etapem były szczegółowe analizy techniczne. Specjaliści MWiK zebrali dane dotyczące intensywności opadów w Koszalinie, stanu technicznego sieci kanalizacyjnej oraz stopnia uszczelnienia powierzchni w centralnej części miasta, obejmującej tzw. zlewnię W12.

Przeanalizowano, które obszary są pokryte nieprzepuszczalnymi nawierzchniami – takimi jak place czy parkingi – a które pozostają terenami zielonymi. Sprawdzono również kierunki spływu wód opadowych, możliwości ich wsiąkania oraz warunki glebowe. Wszystkie informacje zostały wprowadzone do cyfrowego modelu zlewni.

Koncepcję rozwiązań retencyjnych opracowała spółka RetencjaPL z Gdańska we współpracy z inżynierami MWiK.

Cyfrowy model pokazał najlepsze rozwiązania

Specjalistyczne oprogramowanie umożliwiło przeprowadzenie symulacji funkcjonowania systemu odwodnienia podczas różnych scenariuszy opadów – od wielogodzinnych deszczy po krótkotrwałe, lecz bardzo intensywne ulewy.

Na podstawie wyników analiz przygotowano plan obejmujący trzy główne kierunki działań:

- budowę zielono-niebieskiej infrastruktury, która będzie zatrzymywać wodę opadową w ogrodach deszczowych, nieckach retencyjnych i muldach,

- budowę podziemnych zbiorników retencyjnych magazynujących nadmiar wody,

- stworzenie systemu oceny zagrożeń umożliwiającego analizowanie sytuacji podczas opadów przekraczających obecne standardy projektowe, co ma wspierać zarządzanie kryzysowe w przyszłości.

Jedenaście inwestycji dla bezpieczniejszego miasta

Na podstawie konsultacji społecznych oraz przeprowadzonych analiz wytypowano osiem miejsc w centrum Koszalina szczególnie narażonych na podtopienia.

Projekt zakłada realizację 11 inwestycji, obejmujących budowę zbiorników retencyjnych m.in. przy ulicach:

- Słowiańskiej,

- Lechickiej,

- Szczecińskiej,

- Krakusa i Wandy,

- Armii Krajowej,

- Franciszkańskiej,

- Wenedów,

- Kaszubskiej,

- oraz w rejonie Ronda Solidarności.

Łącznie otwarte i podziemne zbiorniki będą mogły zgromadzić około 15 tysięcy metrów sześciennych wód opadowych, które następnie będą stopniowo odprowadzane do rzeki Dzierżęcinki.

Projekt nie ogranicza się wyłącznie do inwestycji infrastrukturalnych. Ważnym jego elementem będą również działania edukacyjne zachęcające mieszkańców do zatrzymywania deszczówki na własnych posesjach i w najbliższym otoczeniu.

Inwestycja z myślą o kolejnych pokoleniach

Szacunkowa wartość całego programu wynosi około 43 mln zł, z czego rozwiązania uznane za priorytetowe wyceniono na 34,5 mln zł.

– Chcemy, aby nasze inwestycje działały także za kilkadziesiąt lat. Stąd ważne, aby maksymalnie dostosować konkretne rozwiązania nie tylko do sytuacji, którą mamy teraz, ale i tej, która może zaistnieć w przyszłości. Naszą koncepcją wybiegamy daleko naprzód, rozwiązując równocześnie bieżące problemy – podkreśla Włodzimierz Ogiejko, prezes MWiK w Koszalinie.

Trwają starania o finansowanie

Obecnie władze Koszalina oraz zarząd MWiK prowadzą intensywne działania mające na celu pozyskanie środków na realizację przedsięwzięcia.

Jednym z ważnych elementów tych starań było spotkanie zorganizowane na początku lutego w Senacie RP z inicjatywy senatora Stanisława Gawłowskiego. Uczestniczyli w nim m.in. posłanka Barbara Grygorcewicz, prezydent Koszalina Tomasz Sobieraj, wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Robert Gajda oraz przedstawiciele zarządu MWiK – Włodzimierz Ogiejko i Mieszko Kowalczyk.

Mieszkańcy współtworzą projekt

Istotnym elementem przygotowania projektu były konsultacje społeczne.

17 lutego podczas otwartego spotkania zorganizowanego z inicjatywy Prezydenta Koszalina mieszkańcy mogli zapoznać się z założeniami programu oraz zadawać pytania dotyczące planowanych inwestycji.

Kolejne konsultacje odbyły się 3 marca 2025 roku z inicjatywy MWiK. Do udziału zaproszono przedstawicieli rad osiedli, zarządców nieruchomości, placówek oświatowych, organizacji działających na rzecz osób z niepełnosprawnościami oraz stowarzyszeń zrzeszających inwalidów i rencistów. Spotkanie przeprowadzono w miejscu w pełni dostosowanym do potrzeb osób ze szczególnymi potrzebami.

Przedstawiciele MWiK podkreślają, że merytoryczne uwagi uczestników oraz wyrażone przez nich poparcie dla projektu stanowią ważny element dalszych prac nad realizacją programu „KOSZALIN CHWYTA DESZCZ”, którego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców i przygotowanie miasta na skutki zmian klimatu.

Jest to wartościowy projekt, który może doprowadzić do zakończenia wielu problematycznych sytuacji związanych z podtopieniami, z którymi od wielu lat borykają się mieszkańcy Koszalina mieszkający w centrum miasta - podkreśla Błażej Papiernik, Radny Rady Miejskiej w Koszalinie - Jest to szczególnie widoczne w sytuacji bardzo obfitych odpadów - dziś stajemy przed ogromna szansą polegającą na definitywnym rozwiązaniu tego problemu. Co istotne, w dużej części zadanie to będzie finansowane w ramach programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko 2021-2027, bez których nie byłoby szansy przeprowadzić projektu - cieszy więc fakt, że władze miasta skutecznie pozyskały środki unijne na ten cel.